Кыргызстанда көз карандысыздыкты бузган аракеттердин саны көбөйүп жатат. Мошенниктер банктын, операторлордун же мамлекеттик органдардын кызматкерлери деп көрүнүп, элдердин шыйырлык маалыматтарын жана акчасын алууга аракет жасайт. Жардыруунун максаты – элдерди ошол эле учурда жакшыртып алуу.
Жалыгчылар кайдай схемаларды колдонуп жатат?
Азыркы учурда жүргүзүлүүдө болгон жаны схемалар:
- СМС-мессенджерлер жана телефон аркылуу чылбыртуулар:
- «СИМ-картаңыз мөөнөтүн айлантып жаткан, SMS-ден кодду растаңыз»;
- «Картаңыз убактылуу блоктолгон, CVV-кодду айтыңыз»;
- «Аккаунтуңузду техникалык текшерүү керек: видеозвонокко кошулуңуз»;
- «Көзөгүчлүктүн үчүн, телефондун экраныңызга кубаттуулук үчүн кирүүгө уруксат берүүгө туш болот»;
- «Биз сендин телефонун абактыктык башкарууга алышабыз, үчүн парольңузду көрсөтүңүз».
Банк же операторлордун кызматкерлери өтө бөлүшүлгөн маалыматтарды аркада телефоноор аркылуу суроо кыла албайт:
- Картаңыздын ПИН-коду;
- CVV-коду (картаңыздын тыш жагындагы үч сандык код);
- SMS-ден коддор (азыркы учурдук паролдор да киргизилет);
- Паспорттун село, нөмер маалыматтарын;
- Видеозвонокко кошулууну;
- Экранга кирүүнү же телефонду базадан башкарууну.
Эгерде суроолор болсо, кайда кайрара аракет кылуу керек?
- Паникага түшпөңүз. Жалыгчылар срочностун аныктуулугун жана эзелүүчүлүктү пайдаланууга аракет жасайт.
- Ошондой эле маалыматты жек көрсөңүз. Коддорду, шыйырлык маалыматтарды жүлгөлөп берүүгө тийиш эмес. Ошондой эле, эч кандай программаларды орнотууга да уруксат бербейсиз.
- Суракка жооп кайтарып, телефонду аяктаңыз. Бул кызмат өтө банктын же оператордун официалдуу каналдары аркылуу каралат.
- Банктын жарышалышы:
- +996 (312) 38 91 91
- +996 (998) 38 91 91
- Официальдык сайттардан жана мобильдик приложениелерден.
Азыркы учурда кайда сак болуу керек?
- Ар кандай келип чыккан суроолорду тезгенизде караңыз.
- Мобильдик банктын системасында эки факторлуу токтолотууну колдонуңуз.
- Телефондун же компьютердин башкаруу программасын жек көрсөңүз.
- Банктын программасын жана оператордун системасын убактылуу жаңылоо кылыңыз.
- Эч кандай ПИН-кодду телефонда же облакада сактап калбаңыз.
Жакындарга жардам берүү жана билдириш:
Жашыруун маалыматтардыңыз – салаттык сыяктуу. Биз эч кандай жолу телефоноор же мессенджер аркылуу суроо кыла албайбыз.
Эгерде суроолор болсо же мошенниктердин курман болсоңуз, абдан тез ошол эле банктын официалдуу каналдары аркылуу баарыңызды айтыңыз.
Жашыруундук азыркы күн сайын көбөйдүүдө. Өзүңөрдү сактаңыз – бул гана сендин акчаныңды коргоочу.
